U KUNT ONS BEREIKEN VIA EMAIL EN TELEFOON

NL | EN

Onze Actualiteiten

Unieke kans voor Nederlandse bedrijven in de agri sector voor de wereldwijde verduurzaming van farm to food

2 oktober 2021

Het is blijvende uitdaging om met een groeiende wereldbevolking voldoende voedzaam voedsel te produceren. In 2050 is er 60% meer voedsel nodig volgens wetenschappers in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Science. Voedselproducenten in agricultuur worden op de proef gesteld door omgevingsafhankelijke uitdagingen, zoals droogte of overstromingen die de oogsten treffen.

Daarnaast zijn er ook grote ketenverliezen na de oogst, bijvoorbeeld bij supermarkten maar ook bij de consument: jaarlijks wordt er per capita zo’n 34 kg voedsel weggegooid. Nederland heeft een unieke positie om de voedseltekorten te lijf te gaan en om de keten te verduurzamen, vanwege de sterke marktpositie in de agricultuur gecombineerd met een hoge mate van innovatie in de techniek (o.a. robotica en artificial intelligence (AI)).

Het inzetten op duurzaamheid en innovatie kan de positie van Nederland in de food & agri sector verder versterken en leiden tot nieuwe winnende business cases en ondernemingen. Tot slot biedt waarde en/of keten gerichte innovatie ook mogelijkheden om de commoditisering van voedsel tegen te gaan, nieuwe nichemarkten te creëren en daarmee een aantrekkelijker verdienmodel te maken voor agrarisch ondernemers.

 

Innovatie is de sleutel tot efficiency verhoging en waardestijging

Denso investeert in kassenbouwer Certhon
Foto: CerthonGreenhouse solutions

De intensieve landbouw komt vaak negatief in beeld vanwege haar impact op het milieu, denk aan de stikstof- en fosfaat-emissies. Naast emissies, kan ook het gebruik van pesticiden schadelijk zijn voor het milieu en de volksgezondheid. Oplossingen voor deze negatieve impact wordt vaak gezocht in het terug brengen van de schaal van ondernemingen en/of het extensiveren van activiteiten. Ook al heeft intensieve landbouw nadelige milieuonvriendelijke aspecten, is het de vraag of we de behoefte naar voldoende voedsel voor een groeiende wereldbevolking het hoofd kunnen bieden zonder intensieve landbouw. Het ligt voor de hand dat extensieve en intensieve landbouw in de toekomst naast elkaar zullen ontwikkelen, ieder voor haar eigen markt. Buiten de oriëntatie op de landbouw zelf is het wenselijk te oriënteren op de verduurzaming van de gehele keten. Op deze wijze kunnen zowel de individuele schakels als de keten in zijn geheel in waarde kan stijgen.

Landbouw innoveren en verduurzamen vergt een initiële investering maar biedt daarmee wel (internationale) kansen voor Nederlandse bedrijven die zich blijvend op de internationale markt willen vestigingen. De noodzaak voor automatisering en robotics in agricultuur is groter dan ooit – COVID-19 heeft bijgedragen aan een al bestaand tekort aan arbeidskrachten die door automatisering en robotisering opgevangen kan worden. Investeringen in automatisering in de agri sector laten een duidelijke groeiende trend zien: zo werd er in 2014 wereldwijd minder dan 200 miljoen dollar geïnvesteerd en is dit over de afgelopen jaren gegroeid naar tenminste 650 tot 850 miljoen dollar in 2020 voor robotisering en automatisering alleen al. De agribusiness is in totaal goed voor 2 triljoen dollar met een jaarlijkse groei van 3-4% (PWC, 2016). Deze investeringen hebben bijvoorbeeld eraan bijgedragen dat AI gebruikt wordt om te inventariseren welke gewassen klaar voor oogst zijn en welke niet. Mocht het gewas klaar voor oogst zijn, wordt het meteen geplukt door een van de robotarmen. Op deze manier wordt ook verspilling tegengegaan. Robotisering biedt dus een oplossing voor verschillende aspecten: mechanische ziekten en plaag bestrijding, oogst en teelt arbeid en tot slot de optimalisatie van oogst momenten.

Biologische bestrijdingsbedrijven zetten ook in op AI en automatisering. Marktleiders Biobest en Koppert Biological Systems hebben beide een samenwerking gestart met Canadees AI bedrijf (Ecoation) om opsporing van plagen te verbeteren. Dit soort technieken maken de landbouw slimmer en beter: het menselijk oog kan niet altijd alle kleine insecten of schimmels opsporen maar een robot kan dit wel, en daarnaast worden er grote sprongen gemaakt in efficiëntie.

Unieke kans voor Nederlandse bedrijven in de agri sector voor de wereldwijde verduurzaming van farm to food
Foto: Wageningen University & Research

Een ander voorbeeld van slimmere landbouw is de innovatieslag die gemaakt wordt in de kassenbouw. De meerderheid van alle kassen op de wereld is van Nederlandse oorsprong. Het Nederlandse bedrijf Certhon biedt oplossingen voor gecontroleerd klimaat (zowel warmte/ kou-stromen als ook LED-licht regulatie) in de glastuinbouw. Hierdoor kan er zelfs voedselproductie plaatsvinden op plekken met een ongeschikt klimaat. Dit is van groot belang, want klimaatverandering heeft als gevolg dat minder gebieden geschikt zijn voor akkerbouw.Innovatieve kassen kunnen ook bijdragen aan de vraag naar lokale geproduceerde gewassen.

Zo zijn er inmiddels Nederlandse meloenen in de supermarkten te vinden die qua smaak niet afdoen aan de Spaanse meloenen, en ook de kweek van de tropische papaya is ook kansrijk in Nederland volgens Wageningen University & Research. Wellicht zijn deze initiatieven nog niet duurzaam in verband met energie die in deze ontwikkelingen gestopt moeten worden, maar op den duur worden deze systemen geoptimaliseerd en zal het evenwicht tussen de energie input en opbrengst zich naar een gunstig niveau balanceren.

Ook de innovatie in de veehouderij gaat een bijdrage leveren aan zuivel en andere dierlijke eiwitten met een lagere milieubelasting. Het melken van koeien is zodanig geoptimaliseerd door melkrobot fabrikant Lely, dat het stressvrij kan en zonder verspilling. Door slimme technieken worden koeien gemonitord op hun gezondheid waardoor niet alleen het melken voor elke koe op maat wordt gemaakt maar ook leefomstandigheden en rantsoen geoptimaliseerd kunnen worden. Ook op het gebied van melkverwerking, emissie management en mestverwerking hebben de laatste jaren de nodige innovaties plaatsgevonden die kunnen gaan leiden tot lagere emissies en een meer circulair gebruik van grondstoffen.

Circulariteit staat bijvoorbeeld ook centraal bij Protix: een bedrijf dat insecten kweekt als zowel vet- als potentiële eiwitbron in visvoer en voeding voor gezelschapsdieren. De insecten kunnen groeien op afvalbronnen, bijvoorbeeld van restafval (schillen) van patatfabrikanten en/of het GFT afval uit horeca en/of huishoudens, wat bijdraagt de reductie van verspilling.

Maar hoe wordt de positie van Nederlandse bedrijven in deze internationale markt op een duurzame manier verankerd?

Het grote nadeel van slimmere landbouw zijn de kosten van ontwikkeling en implementatie. Voor kleine ondernemers kunnen de kosten te hoog zijn en is het de vraag of een bepaald product haalbaar is. Daarnaast dienen de kosten vaak voor de baat genomen te worden. Toch zijn hier oplossingen voor: er zijn immers veel partijen geïnteresseerd om hierin te investeren en daarnaast is het vaak mogelijk om deze investeringen (deels) door middel van subsidies te financieren. Nederland heeft een sterke positie door de gehele keten van de agricultuur. Hierdoor is het samen optreden in consortiaverband een oplossing voor kleinere ondernemers, maar ook als interdisciplinaire kennis vereist is. Bovendien zorgt het ervoor dat innovatieve technieken internationaal kunnen worden toegepast, maar niet uit handen worden gegeven. Innovatie die tot stand komt uit een consortium is lastiger te kopiëren door een concurrent, omdat de kennis verspreid zit en het netwerk nodig is om het product tot stand te brengen. Zo heeft ASML een complex landschap aan toeleveranciers gecreëerd waardoor het haast onmogelijk is om de producten van ASML na te bootsen.

Het gevaar van technieken en producten uit handen geven is dat het gekopieerd wordt en hierdoor de winstgevendheid voor de onderneming die de techniek ontwikkeld heeft onder druk komt. Om het stelen van technieken en producten tegen te gaan, nemen landen als de Verenigde Staten, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk maatregelen tegen bijvoorbeeld internationale investeringen als het vermoeden bestaat dat de voornaamste reden voor de investering het ‘afkijken’ van de techniek is. Deze besluitvorming vindt soms plaats op politiek niveau, bijvoorbeeld door exportlicenties niet uit te geven. Daarnaast kan er natuurlijk gebruik worden gemaakt van patenten om businessmodellen te beschermen tegen plagiaat. Zo wordt ook de gehele keten versterkt en kan Nederland zich blijvend vestigen.

Protix - farm-to-food-JBR
Foto: Protix

De hoogstaande technische ontwikkelingen in de robotica en AI in combinatie met de kennis van Nederland in de food & agri sector, zorgen ervoor dat er een hoop kansen zijn voor verduurzaming van de keten die we nu kunnen aangrijpen. Nederland heeft sinds jaar en dag heel effectieve samenwerkingsvormen binnen de food & agri sector. Wetenschap, ontwikkeling van technische toepassingen in plantenteelt en veehouderij, en de boeren praktijk zijn dicht bij elkaar waardoor informatie makkelijk wordt gedeeld. Nederland is eigenlijk al jaren Silicon Valley van de agri sector. Door gebruik te maken van interdisciplinaire kennis en kennis van integrale voeding supply chains en door samen te werken in consortia kunnen er een unieke businessmodellen tot stand gebracht worden die de positie van Nederland op het gebied van de ontwikkeling van duurzame voortbrengingsketens van voedsel verder kan versterken.

 

Dit artikel is geschreven door Joséphine Blaazer in samenwerking met Bart Kroon en het Food & Agri sector team (Harold Brummelhuis, Merijn Veltkamp, Gustian van der Linde en Marten Giersch).