U KUNT ONS BEREIKEN VIA EMAIL EN TELEFOON

NL | EN

Onze Actualiteiten

Verandert COVID-19 iets aan onze toekomstige energiemix?

21 januari 2021

De Europese Unie heeft in december 2020 een akkoord bereikt over de Europese klimaatdoelen voor 2030. In dit nieuwe akkoord stelt de EU haar ambities bij, van een reductie van de uitstoot van broeikasgassen met 40% vergeleken met 1990 naar 55%.

De Nederlandse overheid heeft zich ten doel gesteld om minimaal 27% van het energie gebruik in 2030 uit duurzame bronnen te laten komen. In 2050 moet Nederland bijna volledig zijn overgeschakeld op duurzame energie. Dit betekent dat er de komende jaren grote veranderingen in de opwekking en het gebruik van energie zullen zijn.

Nederland is verdeeld in 30 energieregio’s. Deze regio’s werken allemaal aan een zogenaamde Regionale Energiestrategie (RES) waarin zij bepalen waar zij zon- en windenergie zullen gaan opwekken. Tevens gaan de regio’s in op het gebruik van warmtebronnen ter vervanging van aardgas.

Welke energiebronnen gebruiken wij momenteel en welke zijn in de toekomst kansrijk? Wat is de (toekomstige) rol van fossiele brandstoffen? Speelt de coronapandemie een rol in de transitie naar meer duurzame energie?

Verandert COVID-19 iets aan onze toekomstige energiemix? 3

Fossiele brandstoffen

De doelstelling van een overschakeling naar een volledig duurzaam energiesysteem neemt niet weg dat er de komende jaren nog fossiele bronnen nodig zullen zijn om aan de energiebehoefte te kunnen voldoen.

In internationaal verband zal ondanks de gevolgen van Covid-19 sprake zijn van een groei van fossiele brandstoffen, behalve kolen. Dit komt onder andere door grote bevolkingsgroei in een aantal delen van de wereld (Azië, Afrika) en toenemende welvaart.

De Nederlandse overheid heeft besloten dat de gaswinning vanuit Groningen zo snel mogelijk zal worden afgebouwd. De gasbehoefte in Nederland zal niet in hetzelfde tempo dalen. Daardoor zal een deel van het (laagcalorische) Groninger gas worden vervangen door geïmporteerd gas, hoogcalorisch gas. Door het lagere gehalte stikstof kan uit hoogcalorisch gas meer energie worden gehaald. Hoogcalorisch gas zal moeten worden bijgemengd met stikstof om geschikt te zijn voor Nederlandse (huishoud)aansluitingen. Een stikstoffabriek in Zuidbroek zal naar verwachting in 2022 in gebruik genomen worden.

Naast Groninger gas beschikt Nederland over circa 200 kleinere gasvelden (on- en offshore). Hier zal de komende tijd aardgas uit gewonnen blijven worden.

 

Zon- en windenergie

Zon- en windenergie zijn de belangrijkste duurzame energiebronnen in Nederland. Doelstelling is om in 2030 minstens 35 Terawattuur (TWh) aan duurzame energie opgewekt met zonne-energie en wind op land te realiseren.

De energieregio’s bepalen in hun RES’sen op welke locaties windmolens geplaatst zullen worden. Zij vinden hierbij echter regelmatig weerstand van burgers die bijvoorbeeld geen windturbines in hun achtertuin willen.

Kleinschalige zonne-energieprojecten lijken de voorkeur te hebben boven windenergie in de verschillende RES’sen. In een eerste reactie heeft minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat aangegeven gezamenlijk te willen kijken naar een evenwichtige verdeling tussen zon- en windenergie.

Wind op zee speelt tevens een belangrijke rol in de Nederlandse energietransitie. De kosten van windenergie op zee zijn de afgelopen jaren gedaald en Nederlandse bedrijven profileren zich sterk in deze sector, zowel in binnen- als buitenland.

Doelstelling is dat er in 2023 in Nederland 4,5GW aan vermogen aan wind op zee geïnstalleerd is. Het is de bedoeling dat dit in 2030 naar 11GW groeit.

 

Verandert COVID-19 iets aan onze toekomstige energiemix?

  

Aardwarmte

Warmte staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Aardwarmte maakt gebruik van warmte uit de grond, waarbij warm water wordt opgepompt. Dit warmte water wordt gebruikt om leidingwater te verwarmen. Het opgewarmde leidingwater wordt vervolgens gebruikt voor de verwarming van onder andere woningen en kassen. Het afgekoelde water gaat terug de grond in.

Aardwarmte staat nog in de kinderschoenen. Het doel is om in 2030 50 PetaJoule en in 2050 200 PetaJoule aardwarmte te produceren. De bijdrage van aardwarmte levert een totale CO2-besparing op van 3 mton in 2030 en 12 mton in 2050. Aardwarmte groeit als warmtebron naar verwachting van 0,5% van de totale warmteproductie naar 5% in 2030 en 23% in 2050.

 

 

Waterstof

We kunnen drie soorten waterstof onderscheiden: grijze, blauwe en groene. Grijze waterstof is gemaakt uit aardgas en wordt reeds veelvuldig toegepast, maar is niet duurzaam. Blauwe waterstof is tevens gemaakt uit aardgas, maar de vrijgekomen CO2 wordt opgevangen en opgeslagen. Groene waterstof is waterstof uit water door elektrolyse met duurzame bronnen zoals zon en wind.

In Nederland kan in 2025 circa 75.000 ton groene waterstof geproduceerd worden. Hiervoor is een elektrolysecapaciteit van 500 MW nodig. De inschatting is dat de elektrolysecapaciteit in 2030 circa 3 tot 4 GW is.

Waterstoftoepassingen zijn in eerste instantie gericht op industrie en mobiliteit. Waterstof kan echter ook een oplossing bieden in de gebouwde omgeving.

Er zijn verschillende initiatieven voor het ontwikkelen van groene waterstof. De hoge kosten die hiermee gepaard gaan zijn momenteel een belemmerende factor voor grootschalige ontwikkeling.

Bio-energie

Momenteel is bio-energie de belangrijkste duurzame energiebron in Nederland. Bio-energie komt voort uit uiteenlopend biologisch materiaal. Voorbeelden zijn houtafval, gft en rioolslib. Bij verbranding van biologisch materiaal komt CO2 vrij. Deze CO2 wordt bij de aangroei van bijv. bomen weer opgenomen.

Er is op dit moment veel discussie over de duurzaamheid van bio-energie, omdat in een aantal gevallen getwijfeld wordt aan de CO2-neutraliteit van een aantal vormen van bio-energie. Zo moet houtafval bijv. vervoerd worden en is er twijfel over de kap vs. aanplant van bossen.

 

 Kernenergie

Kernenergie was lang een ‘no-go area’. De kosten voor de bouw van een nieuwe kerncentrale waren te hoog en de bouw duurde te lang. Met rampen in Tsjernobyl (Oekraïne, 1986) en Fukushima (Japan, 2011) is de publieke onrust over kernenergie groot. Daarnaast is de vraag wat te doen met kernafval.

Langzaam kantelt het (politieke) beeld rondom kernenergie en zijn verschillende politieke partijen voorstander van het verkennen van de mogelijkheden van (nieuwe) kerncentrales en de bijdrage van kernenergie in de energiemix.

Recent gaf Elektriciteits Producuktiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ) aan de huidige kerncentrale Borssele na 2033 nog 10 tot 20 jaar open te willen houden en dat er een mogelijkheid is om nog twee nieuwe kerncentrales te bouwen. Deze nieuwe kerncentrales kunnen rond 2035 gereed zijn.

 

Verandert COVID-19 iets aan onze toekomstige energiemix? 2

Scenario’s

De International Energy Agency heeft vier scenario’s ontwikkeld om de energiebehoefte -en mix van de toekomst, post-Covid-19, in te schatten:

  1. Stated Policies Scenario: Covid-19 wordt in 2021 onder controle gebracht en alle beleidsaankondigingen vinden doorgang
  2. Delayed Recovery Scenario: Covid-19 blijft langer onder ons en de wereldwijde economie keert pas in 2023 terug op pre-crisis niveau. Dit heeft grote invloed op de energiebehoefte, die dan ook een langere periode lager zal zijn
  3. Sustainable Development Scenario: dit scenario wordt gedomineerd door een hernieuwbaar energie beleid en omvat de doelstellingen zoals overeengekomen in het Akkoord van Parijs
  4. Net Zero Emissions By 2050 Case: dit scenario gaat verder dan het voorgaande scenario. Een groeiend aantal landen gaan voor net-zero emissies in 2050. In het vorige scenario is dit rond 2070 in zicht

 

De vraag naar olie neemt in de eerste twee scenario’s richting 2040 toe. In het derde en vierde scenario neemt de vraag naar olie sterk af. Het aandeel gas neemt in de eerste twee scenario’s toe, in het derde scenario zeer licht af en in het laatste scenario sterk af.

In alle scenario’s neemt de vraag naar hernieuwbare energie sterk toe. Het aandeel kernenergie neemt in alle scenario’s toe, maar het sterkst in het derde en vierde scenario. In alle scenario’s zal de vraag naar kool (sterk) afnemen.

In vrijwel alle scenario’s neemt de energiebehoefte de komende jaren toe. Het is afhankelijk van de keuzes van individuele landen in welke mate schone energiebronnen de komende jaren toe zullen nemen en in hoeverre we de doelstellingen zoals overeengekomen in het Klimaatakkoord van Parijs zullen gaan halen.

 

Meer informatie en contactgegevens

Benieuwd wat JBR kan betekenen als partner voor strategisch advies? Neem dan contact met ons op.

Verandert COVID-19 iets aan onze toekomstige energiemix? 4

Mirthe Lantman

Senior Consultant Strategie