U KUNT ONS BEREIKEN VIA EMAIL EN TELEFOON

NL | EN

Onze Actualiteiten

Blockchain kan energietransitie helpen

3 oktober 2017

Blockchaintechnologie kan bijdragen aan de overgang naar een duurzame energievoorziening door vraag en aanbod op lokaal niveau in balans te brengen. Grote energieleveranciers krijgen het hierdoor wel lastiger.

Tekst: Joris Govers

Blockchain kan energietransitie helpen

De toekomst is decentraal en donkergroen
Het marktaandeel van de grote energieleveranciers in Nederland zal verder afnemen door de toenemende voorkeur van consumenten voor tot de bron herleidbare groene energie. Energieleveranciers hebben lang een prijspremium kunnen rekenen voor de levering van groene energie. De groei van het aantal leveranciers en de diversificatie van het productaanbod betekent echter dat ook binnen het groene segment concurrentie op basis van prijs zal toenemen.

Groeiende vraag naar donkergroene energie
Consumenten worden hiernaast ook kritischer en zijn in toenemende mate geïnteresseerd in de specifieke herkomst van de door hen afgenomen groene energie. De groeiende vraag naar deze donkergroene energie resulteert echter wel in een opschalingsvraagstuk. Blockchaintechnologie kan bijdragen aan de oplossing hiervan, enerzijds door de afstemming van vraag en aanbod op een lokaal niveau te faciliteren, anderzijds door het versimpelen van de transacties waardoor er een gelijk speelveld kan ontstaan tussen kleinschalige producenten en grote energieleveranciers.

Dynamische energiemarkt
Nederland kent een dynamische en competitieve energiemarkt, er bestaat een brede keuzemogelijkheid wat betreft energieleverancier en consumenten maken in toenemende mate gebruik van de mogelijkheid om van energieleverancier over te stappen. Sinds de liberalisering van de Nederlandse energiemarkt in 2004, is het jaarlijkse overstappercentage gestegen van 6% naar 16,8% (2016). Gedurende deze periode is meer dan de helft van alle Nederlandse huishoudens minimaal één keer van energieleverancier veranderd. Het merendeel van deze groep geeft verder aan bereid te zijn om dit nogmaals te doen.

Scherpe tarieven, dunne marges
Energieleveranciers spelen op deze ontwikkeling in en versterken deze verder door middel van scherpe aanbiedingen die als doel hebben het werven van nieuwe klanten. Tegelijkertijd trachten dezelfde energieleveranciers klanten te behouden met behulp van aantrekkelijke aanbiedingen die gekoppeld zijn aan een langere contracttermijn. De gevolgen van deze concurrentieslag zijn scherpe tarieven voor de consument en dunne marges voor de leverancier. Groene energie vormt hierop een uitzondering: de consument is bereid een premium te betalen voor een groene propositie.

Groene energieleveranciers
Door de groei van het aantal leveranciers van groene energie en de diversificatie van het productaanbod zal ook binnen het groene segment de concurrentie op basis van prijs toenemen. De Nederlandse consument staat positief tegenover de vergroening van de energievoorziening, in 2016 bevatte ruim 70% van de energiecontracten in Nederland een vorm van groene energie. De sterke vraag naar groene energie heeft geresulteerd in een stijging van het aantal leveranciers en een diversificatie van het productaanbod, zowel qua looptijd als qua opwekking.

Forse besparing mogelijk
Deze groei maakt het voor instanties zoals de Autoriteit Consument en Markt (ACM) mogelijk om de prijsverschillen binnen het groene segment beter in kaart te brengen. De eerste onderzoeksresultaten laten zien dat afnemers van in Nederland opgewekte windenergie jaarlijks een forse besparing kunnen realiseren. Toenemende transparantie binnen het groene segment in combinatie met de alom aanwezige prijsvergelijkingswebsites kan resulteren in een oplopende prijsdruk en een erosie van prijspremium die leveranciers kunnen rekenen.

Consument kritischer
De groene propositie staat verder onder druk doordat de Nederlandse consument kritischer wordt en wil weten hoe en waar de door hem/haar afgenomen groene energie is opgewekt. Tot op heden is de vraag naar groene energie in Nederland groter dan het aanbod, een situatie die resulteert in een import van zogeheten Garanties van Oorsprong (GvO’s). Deze GvO’s zijn energiecertificaten die door de producenten van groene energie kunnen worden aangevraagd en kunnen worden verhandeld. Energieleveranciers kunnen GvO’s inkopen om conventioneel (grijs) opgewekte en geleverde elektriciteit groen af te dekken.

Groene stroom uit kolen
De realisatie dat elektriciteit die is opgewekt in een Nederlandse kolencentrale door middel van geïmporteerde GvO’s als groene energie in de markt kon/kan worden gezet heeft de waardepropositie van groene energie geen goed gedaan. Nederlandse consumenten zijn kritischer geworden en willen de bron van hun energie kunnen identificeren. De explosieve groei van het aantal energiecoöperaties en het door hen opgestelde vermogen (hoewel nog steeds bescheiden) is een treffend voorbeeld van deze trend. Het succes van VandeBron, een energiebedrijf dat klanten administratief direct aan ‘hun’ producent koppelt, valt ook door de groeiende vraag naar donkergroene energie te verklaren.

Opschalingsvraagstuk
De toenemende vraag naar tot de bron herleidbare en in Nederland geproduceerde donkergroene energie stelt de producenten en leveranciers hiervan voor een opschalingsvraagstuk; hoe het opgestelde vermogen te vergroten zonder afbreuk te doen aan het lokale karakter? Blockchain technologie kan een bijdrage leveren aan de oplossing van dit vraagstuk, niet door het vergroten van het opgestelde vermogen, maar door het efficiënter c.q. lokaal afstemmen van vraag en aanbod.

Wat is blockchain?
Blockchain is een ketting van internetgebruikers die volgens afspraken en wiskundige regels informatie vastleggen en uitwisselen, meldt de NOS. ‘Buitenstaanders kunnen er niet bij. Alleen degenen die het aangaat kunnen erbij en mogen wijzigingen aanbrengen. Die wijzigingen worden meteen bij alle gebruikers doorgevoerd. Verschillen en fouten zijn niet mogelijk. Een centrale database is vervangen door een netwerk waar de gebruikers via internet bij kunnen’.

Microbalancering
Blockchain maakt een directe interactie (peer-to-peer) mogelijk tussen decentrale producenten en consumenten. Hierdoor wordt het theoretisch mogelijk om vraag en aanbod op lokaal niveau te balanceren door middel van virtuele microgrids. Hiernaast wordt naar verwachting ook de administratie van dergelijke interacties c.q. transacties eenvoudiger doordat met het gebruik van ‘smart contracts’ de tussenkomst van een derde partij niet langer noodzakelijk is.

Lokale handel
Gezamenlijk kan dit leiden tot een handel in lokaal geproduceerde groene energie zonder tussenkomst van faciliterende energieleveranciers. Privacy vormt momenteel nog wel een struikelblok. De kracht van blockchain ligt namelijk in de transparantie van data, waaronder zaken zoals locatie en financiële details. Deze radicale openheid bots met de huidige nationale en Europese privacy wetgeving en vormt een belangrijke uitdaging.

Risico energieleveranciers
Het marktaandeel (80%) van de vijf grootste energieleveranciers in Nederland zal verder afnemen door de voorkeur van (kritische) consumenten voor tot de bron herleidbare groene energie. Blockchain technologie kan dit proces faciliteren door vraag en aanbod op lokaal niveau in balans te brengen. Het gebruik van ‘smart contracts’ kan verder bijdragen aan het ontstaan van een gelijk speelveld tussen kleinschalige producten en prosumenten en grote energieleveranciers. Voor grote energieleveranciers blijft waarschijnlijk een rol bestaan als regionale dan wel nationale regisseur en/of als brede energieadviseur voor consumenten. Ze zullen echter wel op deze transitie moeten voorsorteren.

Over de auteur: Joris Govers werkt als consultant energie bij JBR Management Consultants.

Bronnen:
– Autoriteit Consument & Markt. Trendrapportage Marktwerking en Consumentenvertrouwen in de energiemarkt (april 2016)
– Autoriteit Consument & Markt. Energiemonitor H2 2016 (mei 2017)
– Consumentenbond, Natuur & Milieu, Greenpeace, en Wise. Onderzoek duurzaamheid Nederlandse stroomleveranciers (oktober 2016)
– ECN, Energie-Nederland, en Netbeheer Nederland. Energietrends 2016 (september 2016)
– De Ronde, Katrijn. “Oranje-groene stroom populair bij consumentencontracten”, Energeia (januari 2017)
– Duijnmayer, David. “Stedin haakt aan bij mondiale energiereuzen voor toepassing blockchain”, Energeia (mei 2017)
– Sia Partners. “Microgrids can be optimised with the blockchain”, Energy Outlook (februari 2017)
– NOS Nieuws. “Blockchain: bijna niemand begrijpt het, maar het wordt dagelijkse kost” (28 september 2017)

Foto: Blockchaintechnologie kan de energietransitie versnellen (foto EnergyCentral.com)

Dit artikel is gepubliceerd op Ensoc