U KUNT ONS BEREIKEN VIA EMAIL EN TELEFOON

NL | EN

Onze Actualiteiten

Een internet van energie.

28 juni 2016

The Economist schudde mij weer eens wakker. In het nummer van 27 februari 2016 stond een artikel (Power to the powerless) dat illustreert dat Europa op sommige terreinen een remmende voorsprong heeft en Afrika een ‘versnellende achterstand’.

Van de hele wereldbevolking heeft 18% geen elektriciteit, vooral op het platteland in Afrika en Azië. In agrarische samenlevingen als in Uganda, Kenya en Ethiopia heeft 80% van de bevolking geen elektriciteit. Bill Gates heeft daar in zijn Annual letter 2016 aandacht voor gevraagd omdat elektriciteit in deze landen een sleutelfactor is voor de ontwikkeling van productiviteit en welvaart.

De businesscase voor een elektriciteitsnet op het platteland van Afrika en Azië is echter negatief. Zo´n net vereist hoge investeringen, rendeert niet, vraagt veel van de solidariteit en sluit niet aan bij de politieke prioriteiten. Die liggen in de stad.

Het lage rendement heeft twee oorzaken. De eerste is de lage omzet per kilometer netwerk in dunbevolkte arme gebieden. De tweede is het tekort aan bereidheid om voor de elektriciteit die het net levert te betalen. Velen betalen hun rekening niet of tappen illegaal af. In sommige streken wordt 60% van de elektriciteit niet betaald . Michael Greenstone van de University of Chicago zegt daarover: ‘The real threat to energy access is that energy is not treated as a private good, but as a right. And the problem with a right is that no one wants to pay for it.’

De mensen op het platteland hebben dus nog steeds geen aansluiting op een elektriciteitsnet en zullen dat ook niet gauw krijgen. De conclusie die wij op basis van onze paradigma’s trekken is dat ze dan ook geen elektriciteit hebben. Tot voor kort was die conclusie juist. Geen net, geen elektriciteit. Maar dat is nu aan het veranderen.

In Afrika ontstaat een systeem waarbij marktpartijen kleine individuele duurzame energie installaties financieren, laten afbetalen, monitoren en eventueel afsluiten via het mobiele datanetwerk. Het netwerk zoals wij dat kennen is afwezig, het mobiele datanetwerk is er voor in de plaats gekomen. Je zou kunnen zeggen: Afrika gaat direct over op een ‘slim net’ zonder de ballast van een ‘dom net’.

Het nieuwe systeem heeft naast technische voordelen ook psychologische voordelen. Het is een keuze en geen recht om een elektriciteit voorziening te hebben. Het is privaat en niet collectief. Het kan synergievoordelen creëren met de aangesloten installatie. Het verhoogt als eigenaar de productiviteit en welvaart van jezelf en je familie.

In ons land staan wij voor de herdefinitie van onze netwerken en netwerkdiensten. Vast staat dat collectieve en solidaire elementen in de vorm van het profielregime en de saldering zullen worden afgeschaft. In het denken van Greenstone worden zij van het publieke domein naar het private domein overgeheveld.

Maar de vraag is of wij fundamenteel genoeg nadenken over onze netten. Want ´achter de meter´ ontstaat net als in Afrika een concurrerend privaat netwerk dat sommige van de functies van het huidige publieke netwerk kan verdringen. Politieke regie, gelijke rechten, belastingen, standaarden, schaalvoordelen en gemiddelden zijn niet altijd de ingrediënten van een innovatief en winnend concept.

Wie door de oogharen heen kijkt ziet al een aantal elementen van het zich in ons land ontwikkelende ´internet van energie´. Het telecomnetwerk met demand management diensten van Google, Apple en Tesla, on-line banken, energie diensten bedrijven, lokale energiebedrijven, slimme thermostaten die tot domotica met demand- en storage management kunnen uitgroeien, zonnecellen, windmolens, warmtepompen, warmte- en elektriciteit opslag. De netwerkbedrijven zullen zich moeten beraden op de concurrentiepositie van hun, soms onuitgesproken, functies. Misschien is een fundamentele herbezinning op het in essentie 19de eeuws concept geen gek idee. Misschien de inspiratie van Afrika ook niet.

Derk Kalverkamp

Associate

The Economist, 27-2-2016, Power to the powerless.

http://www.economist.com/news/international/21693581-new-electricity-system-emerging-bring-light-worlds-poorest-key

Bill Gates annual letter, 22-2-2016, More energy.

https://www.gatesnotes.com/2016-Annual-Letter